©
Der Eifeler Döppekooche, ein traditioneller Kartoffelauflauf, wird heute als schmackhaftes Ofengericht wiederenteckt, © Archiv Eifel Tourismus GmbH

Rijns-West­faal­se keu­ken


Har­tig, ste­vig, def­tig - en soms sui­ker­zoet

Wie Noor­drijn-West­fa­len goed wil le­ren ken­nen, mag de Rijn­land­se Sau­er­bra­ten, de Ber­gi­sche kof­fie­ta­fel of de West­faal­se Pic­kert niet mis­sen! Be­zoek de Rijns-West­faal­se keu­ken en ont­dek de Noor­drijn-West­faal­se tra­di­ti­o­ne­le ge­rech­ten.

Wie een reis naar Ita­lië plant, ver­heugt zich op piz­za, pas­ta en ti­ra­mi­su. En wie een reis naar Noor­drijn-West­fa­len plant, ver­heugt zich op... ja, op wat ei­gen­lijk? Noor­drijn-West­fa­len is het dichtst­be­volk­te deel­staat van Duits­land en de res­tau­rants en gast­hui­zen al­hier bie­den een na­ge­noeg on­ein­dig cu­li­nair aan­bod, waar te­gen­woor­dig na­tuur­lijk ook piz­za, dö­ner of de Azi­a­ti­sche keu­ken toe be­ho­ren. Ve­le koks men­gen de re­gi­o­na­le en in­ter­na­ti­o­na­le kook­kunst en cre­ë­ren steeds weer nieu­we re­cep­ten in de fu­si­on-stijl.

Wie Noor­drijn-West­fa­len wil ont­dek­ken, moet naast de in­ter­na­ti­o­na­le di­ver­si­teit per sé ook de re­gi­o­na­le keu­ken pro­be­ren. Want die zijn er nog, de tra­di­ti­o­ne­le ge­rech­ten, die sinds ge­ne­ra­ties op de bor­den in Noor­drijn-West­fa­len lan­den en die on­ze groot­ou­ders en over­groot­ou­ders al lek­ker von­den: daar­toe be­ho­ren bij­voor­beeld de Rijn­land­se Sau­er­bra­ten, de Ber­gi­sche kof­fie­ta­fel of de West­faal­se Pic­kert.

Def­ti­ge vlees­ge­rech­ten

De Rijns-West­faal­se keu­ken staat be­kend om zijn har­tig-def­ti­ge vlees- en worst­ge­rech­ten. Voor een ve­ge­ta­ri­ër kan een avond­je in een brouw­huis of in de bur­ger­lijk gast­huis best wel troos­te­loos uit­val­len; vrien­den van de vlees­con­sump­tie krij­gen daar­en­te­gen een glans in hun ogen als ze een kijk­je in de kaart ne­men. Tot de spe­ci­a­li­tei­ten uit het Rijn­land be­hoort de Rijn­land­se Sau­er­bra­ten, die in ie­de­re re­gio weer ge­ser­veerd wordt met ver­schil­len­de sau­zen. In de Ei­fel mag bij­voor­beeld de prin­tensau­ce niet ont­bre­ken, waar men in Aken ook nog graag pa­tat als bij­la­ge ser­veert. Rond­om Keu­len daar­en­te­gen be­ho­ren Klöße en ro­de kool bij de Sau­er­bra­ten.

De Pfef­fer­pot­t­hast staat be­kend als spe­ci­a­li­teit uit de West­faal­se keu­ken. Hier ko­men meest­al stuk­jes rund­vlees met veel uit­ge­smol­ten bo­ter en een boel ui­en in een gro­te pot en wor­den sa­men met rij­ke­lijk pe­per tot een krui­dig-pit­ti­ge vlees-stoof­pot ge­kookt. Ex­pe­ri­men­te­ren­de ge­nie­ters moe­ten het Stein­fur­ter Tött­chen pro­be­ren, een zoet-zu­re vlees­ra­gout, dat tra­di­ti­o­neel wordt be­reid uit or­ga­nen zo­als lon­gen en le­ver. Mo­der­ne va­ri­an­ten ge­brui­ken ech­ter ook het vlees of de tong van het kalf.

Net zo­als in het ge­val van het Stein­fur­ter Tött­chen, vin­den veel tra­di­ti­o­ne­le ge­rech­ten uit de Rijns-West­faal­se keu­ken hun oor­sprong in het op­ge­brui­ken van de res­ten van de slacht. Zo wor­den in Flönz, Möp­ken­brot oder Pan­has niet al­leen vlees, maar ook het bloed van de ge­slach­te die­ren ver­werkt tot lek­ke­re vlees- en worst­spe­ci­a­li­tei­ten. Rond­om Keu­len is de Rijn­land­se Flönz po­pu­lair. Het is een licht ge­rook­te bloed­worst die is voor­zien van klei­ne stuk­jes vet. De Pan­has staat in het Rijn­land en in West­fa­len be­kend als een kook­worst, die naast ver­schil­len­de soor­ten vlees ook het bloed van het var­ken en boek­weit­meel be­vat. Het West­faal­se Möp­ken­brot wordt op een soort­ge­lij­ke ma­nier ge­pro­du­ceerd. Ook hier gaat het om een bloed­worst, die wordt ge­bon­den met meel.  

Aard­ap­pe­len: bij­la­ge en hoofd­ge­recht

Als bij­la­ge bij def­ti­ge vlees- of vis­ge­rech­ten mo­gen de aard­ap­pe­len meest­al niet ont­bre­ken. Met Him­mel un Ääd be­doeld de Rijn­lan­der een com­bi­na­tie uit aard­ap­pel­pu­ree (uit de aar­de) en ap­pel­moes (uit de he­mel), die vaak sa­men met ge­bra­den bloed­worst wordt ge­ser­veerd. Bij vis­ge­rech­ten, zo­als de tra­di­ti­o­ne­le Her­ings­stipp, wor­den vaak aard­ap­pe­len in schil ge­ser­veerd.

Ook als hoofd­ge­recht we­ten de aard­ap­pe­len zich door te zet­ten in de Rijn­land-West­faal­se keu­ken: in het Sau­er­land en Sie­ger­land is het be­kend on­der de naam Pot­thuc­ke, in de Ei­fel als Döp­pe­kooche,en be­doeld wordt in bei­de ge­val­len een tra­di­ti­o­ne­le oven­scho­tel van aard­ap­pe­len. Vroe­ger stond het be­kend als eten voor ar­me lui, dat bij­voor­beeld in plaats van de gans tij­dens Sint Maar­ten werd ge­ser­veerd, maar te­gen­woor­dig heeft men het lek­ke­re oven­ge­recht op­nieuw ont­dekt. Spek, met­worst en ui­ten ver­le­nen de ge­bak­ken aard­ap­pe­len een har­ti­ge smaak.

Zeer po­pu­lair zijn ook de in de pan ge­bra­den Rei­be­kuchen, ge­maakt van ge­rasp­te, on­ge­kook­te aard­ap­pe­len. De Pil­lekoochen wor­den, af­han­ke­lijk van de re­gio, graag met ap­pel­moes, bie­ten­stroop, bo­ter of bruin brood ge­ser­veerd. On­der de naam Rie­we­kooche gaat daar­en­te­gen een aard­ap­pel­brood schuil, dat be­hal­ve uit meel ook een be­paald ge­hal­te aan ge­rasp­te aard­ap­pe­len be­vat en ge­bak­ken graag zoet met bo­ter en mar­me­la­de wordt ge­ge­ten. Op een­zelf­de ma­nier wordt de Pic­kert ge­ge­ten, een meest­al in de pan ge­bak­ken pan­nen­koek van meel en ge­rasp­te aard­ap­pe­len, die vaak met prui­men­moes of com­po­te wordt ge­ser­veerd. En ook in soep of stoof­pot is de aard­ap­pel niet meer weg te den­ken; Duf­felsob­be noemt met een bij­voor­beeld de aard­ap­pel­soep in het Sie­ger­land.

Brood­ge­rech­ten met worst of kaas

Bij am­bachts­lie­den en bij mijn­wer­kers werd vroe­ger in Noor­drijn-West­fa­len al­tijd veel en hard ge­werkt. Tij­dens de lunch was er meest­al al­leen maar tijd voor een Büt­ter­ken, Schnitt­ken, een Knif­te of een Dub­bel ? al­le­maal na­men voor de bo­ter­ham in zijn meest ge­va­ri­eer­de vorm. Rond­om Keu­len kent men het als Hal­ve Hahn, een helft van een rog­gen­brood­je met kaas. Ver­fijnd met Flönz en mos­terd heeft men het ook wel over Köl­sche Ka­viar. In het Ber­gis­ches Land staat het be­kend als Kot­ten­bot­ter, een met met­worst, ui­en en mos­terd be­legd schijf­je grijs- of bruin brood.

Aus der west­fä­li­schen Küche stammt das Pum­per­nic­kel, das nur aus Rog­gen­schrot und Was­ser her­ge­stellt und in Was­ser­dampf ge­bac­ken wird. Bij de Pum­per­nic­kel, maar ook bij de mil­de­re brood­soor­ten zo­als het Pa­der­bor­ner Land­brot, sma­ken de Rijns-West­faal­se ham­spe­ci­a­li­tei­ten erg lek­ker. Het West­fa­len Cu­li­na­ri­um in Nie­heim heeft ge­lijk een heel mu­se­um ge­wijd aan de ham. Hier kun­nen be­zoe­kers spe­ci­a­li­tei­ten zo­als de West­faal­se Kno­chen­schin­ken pro­be­ren.

Ook zoe­te brood­soor­ten ken­nen een tra­di­tie in Noor­drijn-West­fa­len. In Aken noemt men het Po­schweck, dat tij­dens Pa­sen wordt ge­bak­ken en dat wordt ver­fijnd met no­ten, ro­zij­nen en ge­sui­ker­de si­naas­ap­pels. In het Ber­gis­ches Land mag de Bau­ern­blatz, een melk­brood, bij een klei­ne Ber­gi­sche kof­fie­ta­fel niet ont­bre­ken. Bij kof­fie­ta­fels, die voor­al in het Ber­gis­ches Land en langs de Nie­der­r­hein wor­den ge­nut­tigd, wor­den tal van brood­spe­ci­a­li­tei­ten met al­les, wat er­bij hoort, aan­ge­bo­den. Naast ro­zij­nen- en zwart brood met kaas- en worst­spe­ci­a­li­tei­ten, ap­pel­stroop en prui­men­moes, be­ho­ren ook wa­fels, pan­nen­koe­ken of prui­men­koe­ken tot de har­ti­ge ge­rech­ten, die men het bes­te met veel vrien­den deelt. Bij de Ber­gi­sche kof­fie­ta­fel wordt de kof­fie ge­ser­veerd in een Dröp­pel­min­na, een tra­di­ti­o­ne­le kof­fie­kan met een of meer­de­re kraan­tjes.

Re­gi­o­na­le groen­ten

In boer­de­rij-ca­fés, gast­hui­zen of res­tau­rants staan vaak sei­zoens­ge­bon­den ge­rech­ten op de me­nu­kaart. In de keu­ken ko­men dan hoofd­za­ke­lij­ke pro­duc­ten uit de re­gio aan bod. Langs de Nie­der­r­hein wordt in de zo­mer bij­voor­beeld: as­per­ges en aard­bei­en ge­ser­veerd! In de win­ter staan def­ti­ge groen­te-stoof­pot­ten zo­als de Rijn­land­se Schnib­bel­bo­h­nen­sup­pe of het West­fä­li­sche Blind­hu­hn op de me­nu­kaart. Aan het laatst ge­noem­de ge­recht komt he­le­maal geen kip aan te pas, maar ge­woon ie­der soort groen­te, wat juist sei­zoen heeft, plus een paar ap­pels en een beet­je spek.

En wat drin­ken we er­bij?

Na­tuur­lijk leeft men in Noor­drijn-West­fa­len ook niet al­leen op vast voed­sel. Het eten wordt graag weg­ge­dron­ken met een lek­ker bier­tje. Pils, Alt, Kölsch of Bön­nsch ? in ie­de­re re­gio vind je tal van bie­ren, die in de brou­we­rij­en op het land vers wor­den ge­brou­wen. Meer in­for­ma­tie en in­te­res­san­te anek­do­tes rond­om het bier­ge­not in Noor­drijn-West­fa­len vind je hier.

Min­der be­kend is het feit, dat men ook lek­ke­re wij­nen kent in de Rijn­land­se keu­ken. Rond­om Kö­nigs­win­ter ligt het eni­ge wijn­bouw­ge­bied van Noor­drijn-West­fa­len, dat van de in­heem­se drui­ven een lek­ke­re wijn perst. Uit de vruch­ten van de wil­de boom­gaar­den wor­den daar­en­te­gen lek­ke­re fruit­li­keu­ren ge­brand of juist sap­pen ge­perst.

Impressies & video's


Jouw inspiratie: jouw NRW in prenten

Der Eifeler Döppekooche, ein traditioneller Kartoffelauflauf, wird heute als schmackhaftes Ofengericht wiederenteckt, © Archiv Eifel Tourismus GmbH
"Halver Hahn" - Roggenbrötchen mit Käse, © Tourismus NRW e.V.
Gemüseschale in der Villa Wesco Neheim-Hüsten, © Tourismus NRW e.V., Dominik Ketz
Frischgezapftes Pils, © Tourismus NRW e.V.
Gemüse aus regionalem Anbau, © FSGG
Fruchtsäfte aus der Obstkelterei van Nahmen, © Brigitte von Boch